Agenda a Chofnodion

Cynhaliwyd y cyfarfod hwn ar ffurf hybrid, gyda rhai Aelodau yn Siambr Hywel, Tŷ Hywel ac eraill yn ymuno drwy gyswllt fideo.

Bydd y Llywydd yn galw ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau heb rybudd i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl Cwestiwn 2.      
Gweld y Cwestiynau

Dechreuodd yr eitem am 13.30

Gofynnwyd cwestiynau 1-4 a 6-9. Tynnwyd cwestiwn 5 yn ôl. Gwahoddodd y Llywydd lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl cwestiwn 2.

Bydd y Llywydd yn galw ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau heb rybudd i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl Cwestiwn 2.      
Gweld y Cwestiynau

Dechreuodd yr eitem am 15.10

Atebwyd gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru

Rhun ap Iorwerth (Ynys Môn): A wnaiff yr Ysgrifennydd Cabinet ddatganiad ar gau Terminws 5 ym Mhorthladd Caergybi?

I ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet dros Drafnidiaeth a Gogledd Cymru
Rhun ap Iorwerth (Ynys Môn): A wnaiff yr Ysgrifennydd Cabinet ddatganiad ar gau Terminws 5 ym Mhorthladd Caergybi?

The item started at 15.10

Answered by the Cabinet Secretary for Transport and North Wales

Rhun ap Iorwerth (Ynys Môn): Will the Cabinet Secretary make a statement on the closure of Terminal 5 at Holyhead Port?

Dechreuodd yr eitem am 15.24

Gwnaeth Mark Isherwood ddatganiad ar Ymgyrch Nadolig ymwybyddiaeth strôc.

Gwnaeth Llyr Gruffydd ddatganiad ar teyrnged i Sulwyn Thomas.

Dechreuodd yr eitem am 15.27
NDM9088 Elin Jones (Ceredigion)
Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 17.14, yn ethol Lindsay Whittle (Plaid Cymru) yn lle Luke Fletcher (Plaid Cymru) yn aelod o’r Pwyllgor Deisebau.
Derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

NDM8884 Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr)

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi bod enseffalomyelitis myalgig (ME) yn salwch cronig sy’n anablu ar bob lefel o ddifrifoldeb.

2. Yn nodi bod 25%, o’r rhai sy'n dioddef o ME, yn cael eu categoreiddio gan NICE fel ‘difrifol: yn bennaf yn gaeth i’r gwely neu’r tŷ’, a ‘difrifol iawn: gyfan gwbl gaeth i’r gwely’, sy'n gofyn am ofal llawn amser ac, yn yr achosion mwyaf difrifol, gofal lliniarol a bwydo drwy diwb.

3.Yn gresynu mai’r rhai sydd yn aml â'r lefelau uchaf o ddifrifoldeb ME sy'n cael y lleiaf o ofal a thriniaeth briodol.

4. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) ymateb i'r pryderon a godir yn Adroddiad y Crwner yn Lloegr, Prevention of Future Deaths, ac esbonio pa gamau ymarferol y bydd yn eu cymryd i sicrhau na fydd unrhyw glaf yng Nghymru fyth yn cael ei roi mewn amgylchiadau mor drasig â'r rhai a ddisgrifir yn yr adroddiad;

b) sicrhau bod gwasanaethau ME a ariennir gan Adferiad yn gwneud darpariaeth sy’n briodol i anghenion cleifion sydd ag ME difrifol a difrifol iawn;

c) dwyn ynghyd grŵp arbenigol o weithwyr iechyd proffesiynol a phobl sydd â phrofiad byw, ar lefel genedlaethol, i ddatblygu canllawiau a safonau ansawdd Cymru Gyfan ar ME, gan gynnwys ar gyfer y rhai yr effeithir arnynt yn fwyaf difrifol;

d) gwneud penodi ymgynghorydd arbenigol Cymru gyfan ar gyfer cyflyrau cronig ôl-heintus - gan gynnwys ME a Covid hir - yn flaenoriaeth;

e) gwella'r hyfforddiant ar ME ar gyfer gweithwyr proffesiynol, yn gyntaf yn y GIG, ond hefyd mewn gwasanaethau cymdeithasol ac ysgolion: yn benodol, codi ymwybyddiaeth o anghenion gofal oedolion a phlant sydd ag ME difrifol a difrifol iawn; ac

f) sicrhau bod byrddau iechyd yn wirioneddol gyd-gynhyrchu eu gwasanaethau Adferiad ME a Covid hir, gan ystyried profiadau byw y rhai sy'n dioddef ar y lefelau mwyaf difrifol a'r rhai sy'n gofalu amdanynt.
Maeve Boothby O’Neill: Adroddiad Prevention of Future Deaths

 Cefnogwyr 
Altaf Hussain (Gorllewin De Cymru)  

Cefin Campbell (Canolbarth a Gorllewin Cymru)  

Heledd Fychan (Canol De Cymru)  

Jane Dodds (Canolbarth a Gorllewin Cymru)  

Joel James (Canol De Cymru)  

John Griffiths (Dwyrain Casnewydd) 

Julie Morgan (Gogledd Caerdydd) 

Luke Fletcher (Gorllewin De Cymru)  

Llyr Gruffydd (Gogledd Cymru)  

Mabon ap Gwynfor (Dwyfor Meirionnydd)  

Mark Isherwood (Gogledd Cymru)  

Mike Hedges (Dwyrain Abertawe)  

Rhun ap Iorwerth (Ynys Môn)  

Rhys ab Owen (Canol De Cymru)  

Sian Gwenllian (Arfon)  

Sioned Williams (Gorllewin De Cymru)  
Cyflwynwyd y gwelliant a ganlyn:     
Gwelliant 1 Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr)   

Ychwanegu is-bwynt newydd ar ddiwedd pwynt 4:

datblygu dull strategol o ymchwil drwy gefnogi Cymru i gynnal un o'r pum canolfan arfaethedig yn y DU ar gyfer ymchwil drosiadol gydweithredol i fecanweithiau patholegol sy'n achosi ME, COVID hir a chyflyrau heintiau ôl-acíwt cysylltiedig.

Dechreuodd yr eitem am 15.28

Gohiriwyd y bleidlais ar y cynnig o dan yr eitem hon tan y Cyfnod Pleidleisio.

NDM8884 Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr)

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi bod enseffalomyelitis myalgig (ME) yn salwch cronig sy’n anablu ar bob lefel o ddifrifoldeb.

2. Yn nodi bod 25%, o’r rhai sy'n dioddef o ME, yn cael eu categoreiddio gan NICE fel ‘difrifol: yn bennaf yn gaeth i’r gwely neu’r tŷ’, a ‘difrifol iawn: gyfan gwbl gaeth i’r gwely’, sy'n gofyn am ofal llawn amser ac, yn yr achosion mwyaf difrifol, gofal lliniarol a bwydo drwy diwb.

3.Yn gresynu mai’r rhai sydd yn aml â'r lefelau uchaf o ddifrifoldeb ME sy'n cael y lleiaf o ofal a thriniaeth briodol.

4. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) ymateb i'r pryderon a godir yn Adroddiad y Crwner yn Lloegr, Prevention of Future Deaths, ac esbonio pa gamau ymarferol y bydd yn eu cymryd i sicrhau na fydd unrhyw glaf yng Nghymru fyth yn cael ei roi mewn amgylchiadau mor drasig â'r rhai a ddisgrifir yn yr adroddiad;

b) sicrhau bod gwasanaethau ME a ariennir gan Adferiad yn gwneud darpariaeth sy’n briodol i anghenion cleifion sydd ag ME difrifol a difrifol iawn;

c) dwyn ynghyd grŵp arbenigol o weithwyr iechyd proffesiynol a phobl sydd â phrofiad byw, ar lefel genedlaethol, i ddatblygu canllawiau a safonau ansawdd Cymru Gyfan ar ME, gan gynnwys ar gyfer y rhai yr effeithir arnynt yn fwyaf difrifol;

d) gwneud penodi ymgynghorydd arbenigol Cymru gyfan ar gyfer cyflyrau cronig ôl-heintus - gan gynnwys ME a Covid hir - yn flaenoriaeth;

e) gwella'r hyfforddiant ar ME ar gyfer gweithwyr proffesiynol, yn gyntaf yn y GIG, ond hefyd mewn gwasanaethau cymdeithasol ac ysgolion: yn benodol, codi ymwybyddiaeth o anghenion gofal oedolion a phlant sydd ag ME difrifol a difrifol iawn; ac

f) sicrhau bod byrddau iechyd yn wirioneddol gyd-gynhyrchu eu gwasanaethau Adferiad ME a Covid hir, gan ystyried profiadau byw y rhai sy'n dioddef ar y lefelau mwyaf difrifol a'r rhai sy'n gofalu amdanynt.

Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn:

Gwelliant 1 Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr)   

Ychwanegu is-bwynt newydd ar ddiwedd pwynt 4:

datblygu dull strategol o ymchwil drwy gefnogi Cymru i gynnal un o'r pum canolfan arfaethedig yn y DU ar gyfer ymchwil drosiadol gydweithredol i fecanweithiau patholegol sy'n achosi ME, COVID hir a chyflyrau heintiau ôl-acíwt cysylltiedig.

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 1:

Derbyniwyd welliant 1

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig:

NDM8884 Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr)

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi bod enseffalomyelitis myalgig (ME) yn salwch cronig sy’n anablu ar bob lefel o ddifrifoldeb.

2. Yn nodi bod 25%, o’r rhai sy'n dioddef o ME, yn cael eu categoreiddio gan NICE fel ‘difrifol: yn bennaf yn gaeth i’r gwely neu’r tŷ’, a ‘difrifol iawn: gyfan gwbl gaeth i’r gwely’, sy'n gofyn am ofal llawn amser ac, yn yr achosion mwyaf difrifol, gofal lliniarol a bwydo drwy diwb.

3.Yn gresynu mai’r rhai sydd yn aml â'r lefelau uchaf o ddifrifoldeb ME sy'n cael y lleiaf o ofal a thriniaeth briodol.

4. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) ymateb i'r pryderon a godir yn Adroddiad y Crwner yn Lloegr, Prevention of Future Deaths, ac esbonio pa gamau ymarferol y bydd yn eu cymryd i sicrhau na fydd unrhyw glaf yng Nghymru fyth yn cael ei roi mewn amgylchiadau mor drasig â'r rhai a ddisgrifir yn yr adroddiad;

b) sicrhau bod gwasanaethau ME a ariennir gan Adferiad yn gwneud darpariaeth sy’n briodol i anghenion cleifion sydd ag ME difrifol a difrifol iawn;

c) dwyn ynghyd grŵp arbenigol o weithwyr iechyd proffesiynol a phobl sydd â phrofiad byw, ar lefel genedlaethol, i ddatblygu canllawiau a safonau ansawdd Cymru Gyfan ar ME, gan gynnwys ar gyfer y rhai yr effeithir arnynt yn fwyaf difrifol;

d) gwneud penodi ymgynghorydd arbenigol Cymru gyfan ar gyfer cyflyrau cronig ôl-heintus - gan gynnwys ME a Covid hir - yn flaenoriaeth;

e) gwella'r hyfforddiant ar ME ar gyfer gweithwyr proffesiynol, yn gyntaf yn y GIG, ond hefyd mewn gwasanaethau cymdeithasol ac ysgolion: yn benodol, codi ymwybyddiaeth o anghenion gofal oedolion a phlant sydd ag ME difrifol a difrifol iawn; ac

f) sicrhau bod byrddau iechyd yn wirioneddol gyd-gynhyrchu eu gwasanaethau Adferiad ME a Covid hir, gan ystyried profiadau byw y rhai sy'n dioddef ar y lefelau mwyaf difrifol a'r rhai sy'n gofalu amdanynt.

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig:

Derbyniwyd y cynnig wedi’i ddiwygio.

NDM9076 Carolyn Thomas (Gogledd Cymru) 
Cynnig bod y Senedd: 

Yn nodi’r ddeiseb ‘P-06-1534 Rhoi diwedd ar ofal mewn coridorau yng Nghymru’ a gasglodd 10,536 o lofnodion. 

Dechreuodd yr eitem am 16.26

NDM9076 Carolyn Thomas (Gogledd Cymru) 
Cynnig bod y Senedd: 

Yn nodi’r ddeiseb ‘P-06-1534 Rhoi diwedd ar ofal mewn coridorau yng Nghymru’ a gasglodd 10,536 o lofnodion.

Derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36.

NDM9078 Paul Davies (Preseli Sir Benfro)

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi Dydd Sadwrn y Busnesau Bach ar 6 Rhagfyr 2025.

2. Yn cydnabod y cyfraniad hanfodol y mae busnesau bach yn ei chwarae wrth greu swyddi, cefnogi cymunedau a rhoi hwb i economïau lleol ledled Cymru.

3. Yn credu y bydd cyllideb hydref Llywodraeth Lafur y DU yn arwain at gostau ychwanegol i fusnesau a cholli swyddi.

4. Yn gresynu bod busnesau o dan Lywodraeth Lafur Cymru, yn cael eu taro gan y cyfraddau busnes lleiaf cystadleuol ym Mhrydain, diweithdra yw'r uchaf yn y Deyrnas Unedig a'r cyflog isaf.

5. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) dileu ardrethi busnes ar gyfer pob busnes bach;

b) gwrthdroi newidiadau arfaethedig i'r dreth etifeddiant mewn perthynas â rhyddhad eiddo busnes;

c) darparu rhagor o barcio am ddim yng nghanol trefi;

d) dileu'r dreth dwristiaeth cyn iddi ddod i rym; ac

e) galw ar Lywodraeth y DU i wrthdroi'r cynnydd mewn yswiriant gwladol cyflogwr ac ad-dalu Cymru am fethu ag ariannu costau llawn y rhain hyd yma.

Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn:   

Gwelliant 1 Jane Hutt (Bro Morgannwg) 

Dileu popeth ar ôl pwynt 2 a rhoi yn ei le:

Yn cydnabod ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gefnogi busnesau bach yng Nghymru trwy: 

a) Busnes Cymru, sydd wedi cefnogi dros 33,200 o fusnesau ac entrepreneuriaid ers dechrau tymor y Senedd hon;

b) Micro-fenthyciadau a phecynnau cyllid twf gan Fanc Datblygu Cymru, sydd wedi cefnogi dros 950 o fusnesau gyda £21.7 milliwn o fenthyciadau yn nhymor y Senedd hon; ac

c) £140 miliwn ar ffurf rhyddhad ardrethi i fusnesau bach i dros 70,000 eiddo yn 2025-26.

Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol.  

Gwelliant 2 Heledd Fychan (Canol De Cymru)   

Dileu pwynt 5 a rhoi yn ei le:

Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) ymestyn y lluosydd cyfradd îs ar gyfer safle manwerthu bach a chanolig i gynnwys busnesau lletygarwch a hamdden, gan nodi bod amcangyfrif y byddai peidio gwneud hynny yn gadael y dafarn stryd fawr gyffredin gyda £6,800 yn ychwanegol o drethi busnes y flwyddyn;

b) sicrhau na fydd unrhyw gymorth i fusnesau a ddaw o uwchgynhadledd fuddsoddi ddiweddar Llywodraeth Cymru yn digwydd ar draul ymdrechion i feithrin sylfaen gystadleuol a gwydn busnesau domestig;

c) darparu pecyn cymorth busnes cryfach ac wedi’i gydgysylltu'n fwy effeithiol, gan gynnwys cynorthwyo cynlluniau olyniaeth i fusnesau bach a chanolig Cymru; a

d) hyrwyddo ehangiad mentrau cydweithredol a chyd-fuddiannol o fewn economi Cymru drwy roi’r modelau hyn ar sail deg gyda ffurfiau mwy traddodiadol o fenter a busnes.

Dechreuodd yr eitem am 17.12

Gohiriwyd y bleidlais ar y cynnig a’r gwelliannau o dan yr eitem hon tan y Cyfnod Pleidleisio.

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig heb ei ddiwygio:

NDM9078 Paul Davies (Preseli Sir Benfro)

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi Dydd Sadwrn y Busnesau Bach ar 6 Rhagfyr 2025.

2. Yn cydnabod y cyfraniad hanfodol y mae busnesau bach yn ei chwarae wrth greu swyddi, cefnogi cymunedau a rhoi hwb i economïau lleol ledled Cymru.

3. Yn credu y bydd cyllideb hydref Llywodraeth Lafur y DU yn arwain at gostau ychwanegol i fusnesau a cholli swyddi.

4. Yn gresynu bod busnesau o dan Lywodraeth Lafur Cymru, yn cael eu taro gan y cyfraddau busnes lleiaf cystadleuol ym Mhrydain, diweithdra yw'r uchaf yn y Deyrnas Unedig a'r cyflog isaf.

5. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) dileu ardrethi busnes ar gyfer pob busnes bach;

b) gwrthdroi newidiadau arfaethedig i'r dreth etifeddiant mewn perthynas â rhyddhad eiddo busnes;

c) darparu rhagor o barcio am ddim yng nghanol trefi;

d) dileu'r dreth dwristiaeth cyn iddi ddod i rym; ac

e) galw ar Lywodraeth y DU i wrthdroi'r cynnydd mewn yswiriant gwladol cyflogwr ac ad-dalu Cymru am fethu ag ariannu costau llawn y rhain hyd yma.

Gwrthodwyd y cynnig heb ei ddiwygio.

Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn:

Gwelliant 1 Jane Hutt (Bro Morgannwg) 

Dileu popeth ar ôl pwynt 2 a rhoi yn ei le:

Yn cydnabod ymrwymiad Llywodraeth Cymru i gefnogi busnesau bach yng Nghymru trwy: 

a) Busnes Cymru, sydd wedi cefnogi dros 33,200 o fusnesau ac entrepreneuriaid ers dechrau tymor y Senedd hon;

b) Micro-fenthyciadau a phecynnau cyllid twf gan Fanc Datblygu Cymru, sydd wedi cefnogi dros 950 o fusnesau gyda £21.7 milliwn o fenthyciadau yn nhymor y Senedd hon; ac

c) £140 miliwn ar ffurf rhyddhad ardrethi i fusnesau bach i dros 70,000 eiddo yn 2025-26.

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 1:

Gwrthodwyd gwelliant 1.

Gwelliant 2 Heledd Fychan (Canol De Cymru)   

Dileu pwynt 5 a rhoi yn ei le:

Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) ymestyn y lluosydd cyfradd îs ar gyfer safle manwerthu bach a chanolig i gynnwys busnesau lletygarwch a hamdden, gan nodi bod amcangyfrif y byddai peidio gwneud hynny yn gadael y dafarn stryd fawr gyffredin gyda £6,800 yn ychwanegol o drethi busnes y flwyddyn;

b) sicrhau na fydd unrhyw gymorth i fusnesau a ddaw o uwchgynhadledd fuddsoddi ddiweddar Llywodraeth Cymru yn digwydd ar draul ymdrechion i feithrin sylfaen gystadleuol a gwydn busnesau domestig;

c) darparu pecyn cymorth busnes cryfach ac wedi’i gydgysylltu'n fwy effeithiol, gan gynnwys cynorthwyo cynlluniau olyniaeth i fusnesau bach a chanolig Cymru; a

d) hyrwyddo ehangiad mentrau cydweithredol a chyd-fuddiannol o fewn economi Cymru drwy roi’r modelau hyn ar sail deg gyda ffurfiau mwy traddodiadol o fenter a busnes.

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 2:

Gwrthodwyd gwelliant 2.

Gan fod y Senedd wedi gwrthod y cynnig heb ei ddiwygio, ac wedi gwrthod y gwelliannau i'r cynnig, gwrthodwyd y cynnig.

Dechreuodd yr eitem am 17.52

NDM9071 Carolyn Thomas (Gogledd Cymru) 

Meddiannu corfforaethol o ran practisau milfeddygol er mwyn gwneud elw, ar draul anifeiliaid anwes a'u perchnogion.  

Dechreuodd yr eitem am 18.00

NDM9071 Carolyn Thomas (Gogledd Cymru) 

Meddiannu corfforaethol o ran practisau milfeddygol er mwyn gwneud elw, ar draul anifeiliaid anwes a'u perchnogion.