Agenda a Chofnodion

Cynhaliwyd y cyfarfod hwn ar ffurf hybrid, gyda rhai Aelodau yn Siambr Hywel, Tŷ Hywel ac eraill yn ymuno drwy gyswllt fideo.

Bydd y Llywydd yn galw ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau heb rybudd i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl Cwestiwn 2.   

     
Gweld y Cwestiynau 

Dechreuodd yr eitem am 13.30

Gofynnwyd yr 8 cwestiwn cyntaf. Gwahoddodd y Llywydd lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl cwestiwn 2.

Bydd y Llywydd yn galw ar lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau heb rybudd i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl Cwestiwn 2.   

     
Gweld y Cwestiynau 

Dechreuodd yr eitem am 14.17

Gofynnwyd yr 8 cwestiwn cyntaf. Cafodd cwestiynau 4 a 6 eu grwpio i’w hateb gyda’i gilydd. Tynnwyd cwestiwn 7 yn ôl. Atebwyd cwestiynau 1 a 3 gan y Gweinidog Addysg Bellach ac Uwch. Gwahoddodd y Llywydd lefarwyr y pleidiau i ofyn cwestiynau i’r Ysgrifennydd Cabinet ar ôl cwestiwn 2.

 

I ofyn i Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyfiawnder Cymdeithasol, y Trefnydd a’r Prif Chwip
Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr): A wnaiff yr Ysgrifennydd Cabinet ddatganiad ar effaith Papur Gwyn Llywodraeth y DU ar ddiwygio'r heddlu, ar Gymru?

Dechreuodd yr eitem am 15.11

Atebwyd gan Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyfiawnder Cymdeithasol, y Trefnydd a’r Prif Chwip
Adam Price (Dwyrain Caerfyrddin a Dinefwr): A wnaiff yr Ysgrifennydd Cabinet ddatganiad ar effaith Papur Gwyn Llywodraeth y DU ar ddiwygio'r heddlu, ar Gymru?

 

Dechreuodd yr eitem am 15.44

Gwnaeth Samuel Kurtz ddatganiad ar Pen-blwydd Clybiau Ffermwyr Ifanc Cymru yn 90 oed (27 Ionawr 2026).

Gwnaeth Gareth Davies ddatganiad ar 70 mlynedd o Ysgol Glan Clwyd yn Llanelwy, yr ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg gyntaf yng Nghymru.

Gwnaeth Jane Dodds ddatganiad ar Diwrnod Gweithredu gydag Urddas (1 Chwefror).

Dechreuodd yr eitem am 15.49 

NNDM9123 Elin Jones (Ceredigion) 
Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 17.3, yn ethol James Evans (Annibynnol) yn aelod o’r Pwyllgor Iechyd a Gofal Cymdeithasol. 

Derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36. 

NDM9115 Cefin Campbell (Canolbarth a Gorllewin Cymru) 

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi darpariaethau Cyfraith Helen, neu Ddeddf Carcharorion (Datgelu Gwybodaeth am Ddioddefwyr) 2020 yn ffurfiol, sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r bwrdd parôl ystyried a yw troseddwyr wedi datgelu lleoliad gweddillion dioddefwr neu wedi nodi dioddefwyr oedd yn blant wrth wneud penderfyniadau parôl.

2. Yn cydnabod bod y Ddeddf wedi'i chyflwyno yn dilyn achos Helen McCourt, nad yw ei llofrudd erioed wedi datgelu lleoliad ei chorff, a bod peidio â datgelu hynny yn parhau i achosi trallod sylweddol a pharhaus i deuluoedd dioddefwyr.

3. Yn nodi galwadau am gyflwyno Deddf Helen Rhan 2: Atal Halogi, sy'n ceisio diwygio deddfau claddu a dedfrydu, gan gynnwys creu trosedd newydd o halogi corff.

4. Yn nodi ymhellach bod darpariaethau tebyg wedi'u cyflwyno yng Ngogledd Iwerddon drwy Gyfraith Charlotte, gan gynnwys gwneud cuddio olion dioddefwr yn ffactor gwaethygol statudol wrth ddedfrydu; darparu cymhellion ar gyfer cydweithredu wrth ddod o hyd i weddillion, a gosod dyletswydd ar awdurdodau parôl i ystyried achosion o beidio â datgelu.

5. Yn cydnabod bod gweithredu'r mesurau hyn yng Ngogledd Iwerddon yn dangos bod diwygiadau o'r fath yn gyraeddadwy mewn mannau eraill yn y DU.

6. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i gefnogi ystyried diwygiadau deddfwriaethol cyfatebol, mewn cydweithrediad â Llywodraeth y DU, er mwyn cryfhau cyfiawnder a darparu mwy o urddas a diweddglo i ddioddefwyr a'u teuluoedd.

Cyd-gyflwynwyr 
Jane Dodds (Canolbarth a Gorllewin Cymru) 

Cefnogwyr 

Lesley Griffiths (Wrecsam) 

Dechreuodd yr eitem am 15.49 

NDM9115 Cefin Campbell (Canolbarth a Gorllewin Cymru)  

Cynnig bod y Senedd: 

1. Yn nodi darpariaethau Cyfraith Helen, neu Ddeddf Carcharorion (Datgelu Gwybodaeth am Ddioddefwyr) 2020 yn ffurfiol, sy'n ei gwneud yn ofynnol i'r bwrdd parôl ystyried a yw troseddwyr wedi datgelu lleoliad gweddillion dioddefwr neu wedi nodi dioddefwyr oedd yn blant wrth wneud penderfyniadau parôl. 

2. Yn cydnabod bod y Ddeddf wedi'i chyflwyno yn dilyn achos Helen McCourt, nad yw ei llofrudd erioed wedi datgelu lleoliad ei chorff, a bod peidio â datgelu hynny yn parhau i achosi trallod sylweddol a pharhaus i deuluoedd dioddefwyr. 

3. Yn nodi galwadau am gyflwyno Deddf Helen Rhan 2: Atal Halogi, sy'n ceisio diwygio deddfau claddu a dedfrydu, gan gynnwys creu trosedd newydd o halogi corff. 

4. Yn nodi ymhellach bod darpariaethau tebyg wedi'u cyflwyno yng Ngogledd Iwerddon drwy Gyfraith Charlotte, gan gynnwys gwneud cuddio olion dioddefwr yn ffactor gwaethygol statudol wrth ddedfrydu; darparu cymhellion ar gyfer cydweithredu wrth ddod o hyd i weddillion, a gosod dyletswydd ar awdurdodau parôl i ystyried achosion o beidio â datgelu. 

5. Yn cydnabod bod gweithredu'r mesurau hyn yng Ngogledd Iwerddon yn dangos bod diwygiadau o'r fath yn gyraeddadwy mewn mannau eraill yn y DU. 

6. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i gefnogi ystyried diwygiadau deddfwriaethol cyfatebol, mewn cydweithrediad â Llywodraeth y DU, er mwyn cryfhau cyfiawnder a darparu mwy o urddas a diweddglo i ddioddefwyr a'u teuluoedd. 

Derbyniwyd y cynnig yn unol â Rheol Sefydlog 12.36. 

 

NDM9121 Paul Davies (Preseli Sir Benfro) 

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn cydnabod pwysigrwydd cysylltedd trafnidiaeth da i ffyniant economaidd Cymru. 

2. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) adfer y terfyn cyflymder diofyn i 30mya;

b) adeiladu ffordd liniaru'r M4;

c) uwchraddio'r A55;

d) gwneud yr A40 yn ffordd ddeuol;

e) darparu trydedd bont dros y Fenai; ac

f) dadrewi pob prosiect ffyrdd.

Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn:   
Gwelliant 1  Heledd Fychan (Canol De Cymru)

Dileu popeth ar ôl pwynt 1 a rhoi yn ei le:

Yn nodi nad yw Cymru, o dan lywodraethau olynol y DU, wedi cael cyfran deg o'r buddsoddiad mewn trafnidiaeth, gan gyfyngu ar ei gallu i wella cysylltiadau a datgloi ei photensial economaidd llawn.

Yn galw ar Lywodraeth y DU i sicrhau bod seilwaitch trafnidiaeth Cymru'n cael ei ariannu'n deg, yn seiliedig ar anghenion, gan gynnwys:

a) cyllid canlyniadol llawn ar gyfer prosiectau trafnidiaeth mawr yn Lloegr, gan gynnwys HS2 a Rheilffordd Pwerdy Gogledd Lloegr;

b) rhoi terfyn ar yr hanes o danariannu seilwaith trafnidiaeth Cymru; ac

c) datganoli mwy o bwerau ar gyfer gwneud penderfyniadau dros fuddsoddi mewn trafnidiaeth i Gymru.

Yn galw ar Lywodraeth Cymru i flaenoriaethu dull integredig, yn seiliedig ar dystiolaeth, o fuddsoddi mewn trafnidiaeth sy'n gwella cysylltiadau rhwng cymunedau, yn cefnogi datblygiad economaidd, ac yn adlewyrchu cyfrifoldebau amgylcheddol a chymdeithasol Cymru.

Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol.    

Gwelliant 2 Jane Hutt (Bro Morgannwg)  

Dileu pob un ar ôl pwynt 1 a rhoi yn eu lle:

Yn cydnabod yr hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi’i gyflawni wrth wella trafnidiaeth:

a) datblygu system Fetro o safon fyd-eang yn Ne Cymru ynghyd â buddsoddiad Llywodraeth Cymru o dros £1 biliwn i wella’r seilwaith ar gyfer rhwydwaith rheilffyrdd datganoledig llinell graidd y cymoedd;

b) buddsoddi £800 miliwn mewn trenau newydd gan bron ddyblu’r capasiti a sicrhau twf anferthol yn y gwasanaethau i deithwyr;

c) dod â’r buddsoddiad mwyaf erioed gan Lywodraeth y DU i reilffyrdd Cymru ers cyhoeddiad Llywodraeth Lafur ddiwethaf y DU yn 2009 i drydaneiddio prif linell De Cymru;

d) pasio’r Bil Gwasanaethau Bysiau (Cymru) arloesol i gyflwyno masnachfreintiau a rhoi pobl cyn elw wrth ddarparu gwasanaethau bysiau;

e) denu dwy filiwn o bobl ifanc i deithio ar y bysiau gyda’r tocyn £1 i bobl ifanc;

f) cynlluniau cyffrous ar gyfer tocyn £2 i oedolion a chynnydd o 10 y cant yn y llwybrau yn y Senedd nesaf;

g) cynnal prosiect mawr wedi’i flaenoriaethu ar gyfer adnewyddu asedau gan ddechrau gyda chynllun cyfnewid gwerth £180 miliwn ar Afon Dyfrdwy;

h) dechrau’r gwaith o glirio’r ôl-groniad cynnal a chadw ffyrdd sydd heb ei wneud, ar ôl 14 mlynedd o lymder o dan y Ceidwadwyr, gan wella 627km o arwynebau ffyrdd a llenwi 203,000 o dyllau yn y ffyrdd yn dilyn hwb o £25 miliwn yn y cyllidebau cynnal a chadw ar gyfer y rhwydwaith ffyrdd strategol a £60 miliwn (£120 miliwn dros 2 flynedd) i Fenter Benthyca Llywodraeth Leol i drwsio ffyrdd lleol;

i) comisiynu adolygiad o gyflwr ffyrdd a thraffig ar y prif ffyrdd strategol, megis yr M4, A55 a’r A494 i asesu’r ymyriadau y dylid eu blaenoriaethu i wella effeithiolrwydd y priffyrdd sy’n gwasanaethu coridorau economaidd strategol;

j) cydweithio ag awdurdodau lleol i ddatblygu’r gallu i gynllunio trafnidiaeth rhanbarthol, gyda chynlluniau trafnidiaeth rhanbarthol newydd a ddatblygir gan Gydbwyllgorau Corfforedig a thros £100 miliwn ar gyfer eu cyflawni; a

k) gweithio gyda’r rhanbarthau i sbarduno momentwm tuag at ddatblygu “metros” yn y Gogledd a’r De-orllewin.

Dechreuodd yr eitem am 16.30 

Gohiriwyd y bleidlais ar y cynnig a’r gwelliannau o dan yr eitem hon tan y Cyfnod Pleidleisio. 

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig heb ei ddiwygio: 

NDM9121 Paul Davies (Preseli Sir Benfro)  

Cynnig bod y Senedd: 

1. Yn cydnabod pwysigrwydd cysylltedd trafnidiaeth da i ffyniant economaidd Cymru.  

2. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i: 

a) adfer y terfyn cyflymder diofyn i 30mya; 

b) adeiladu ffordd liniaru'r M4; 

c) uwchraddio'r A55; 

d) gwneud yr A40 yn ffordd ddeuol; 

e) darparu trydedd bont dros y Fenai; ac 

f) dadrewi pob prosiect ffyrdd. 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
12	1	35	48

Gwrthodwyd y cynnig heb ei ddiwygio. 

Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn: 

Gwelliant 1  Heledd Fychan (Canol De Cymru) 

Dileu popeth ar ôl pwynt 1 a rhoi yn ei le: 

Yn nodi nad yw Cymru, o dan lywodraethau olynol y DU, wedi cael cyfran deg o'r buddsoddiad mewn trafnidiaeth, gan gyfyngu ar ei gallu i wella cysylltiadau a datgloi ei photensial economaidd llawn. 

Yn galw ar Lywodraeth y DU i sicrhau bod seilwaitch trafnidiaeth Cymru'n cael ei ariannu'n deg, yn seiliedig ar anghenion, gan gynnwys: 

a) cyllid canlyniadol llawn ar gyfer prosiectau trafnidiaeth mawr yn Lloegr, gan gynnwys HS2 a Rheilffordd Pwerdy Gogledd Lloegr; 

b) rhoi terfyn ar yr hanes o danariannu seilwaith trafnidiaeth Cymru; ac 

c) datganoli mwy o bwerau ar gyfer gwneud penderfyniadau dros fuddsoddi mewn trafnidiaeth i Gymru. 

Yn galw ar Lywodraeth Cymru i flaenoriaethu dull integredig, yn seiliedig ar dystiolaeth, o fuddsoddi mewn trafnidiaeth sy'n gwella cysylltiadau rhwng cymunedau, yn cefnogi datblygiad economaidd, ac yn adlewyrchu cyfrifoldebau amgylcheddol a chymdeithasol Cymru. 

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 1: 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
11	0	37	48

Gwrthodwyd gwelliant 1. 

Gwelliant 2 Jane Hutt (Bro Morgannwg)   

Dileu pob un ar ôl pwynt 1 a rhoi yn eu lle: 

Yn cydnabod yr hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi’i gyflawni wrth wella trafnidiaeth: 

a) datblygu system Fetro o safon fyd-eang yn Ne Cymru ynghyd â buddsoddiad Llywodraeth Cymru o dros £1 biliwn i wella’r seilwaith ar gyfer rhwydwaith rheilffyrdd datganoledig llinell graidd y cymoedd; 

b) buddsoddi £800 miliwn mewn trenau newydd gan bron ddyblu’r capasiti a sicrhau twf anferthol yn y gwasanaethau i deithwyr; 

c) dod â’r buddsoddiad mwyaf erioed gan Lywodraeth y DU i reilffyrdd Cymru ers cyhoeddiad Llywodraeth Lafur ddiwethaf y DU yn 2009 i drydaneiddio prif linell De Cymru; 

d) pasio’r Bil Gwasanaethau Bysiau (Cymru) arloesol i gyflwyno masnachfreintiau a rhoi pobl cyn elw wrth ddarparu gwasanaethau bysiau; 

e) denu dwy filiwn o bobl ifanc i deithio ar y bysiau gyda’r tocyn £1 i bobl ifanc; 

f) cynlluniau cyffrous ar gyfer tocyn £2 i oedolion a chynnydd o 10 y cant yn y llwybrau yn y Senedd nesaf; 

g) cynnal prosiect mawr wedi’i flaenoriaethu ar gyfer adnewyddu asedau gan ddechrau gyda chynllun cyfnewid gwerth £180 miliwn ar Afon Dyfrdwy; 

h) dechrau’r gwaith o glirio’r ôl-groniad cynnal a chadw ffyrdd sydd heb ei wneud, ar ôl 14 mlynedd o lymder o dan y Ceidwadwyr, gan wella 627km o arwynebau ffyrdd a llenwi 203,000 o dyllau yn y ffyrdd yn dilyn hwb o £25 miliwn yn y cyllidebau cynnal a chadw ar gyfer y rhwydwaith ffyrdd strategol a £60 miliwn (£120 miliwn dros 2 flynedd) i Fenter Benthyca Llywodraeth Leol i drwsio ffyrdd lleol; 

i) comisiynu adolygiad o gyflwr ffyrdd a thraffig ar y prif ffyrdd strategol, megis yr M4, A55 a’r A494 i asesu’r ymyriadau y dylid eu blaenoriaethu i wella effeithiolrwydd y priffyrdd sy’n gwasanaethu coridorau economaidd strategol; 

j) cydweithio ag awdurdodau lleol i ddatblygu’r gallu i gynllunio trafnidiaeth rhanbarthol, gyda chynlluniau trafnidiaeth rhanbarthol newydd a ddatblygir gan Gydbwyllgorau Corfforedig a thros £100 miliwn ar gyfer eu cyflawni; a 

k) gweithio gyda’r rhanbarthau i sbarduno momentwm tuag at ddatblygu “metros” yn y Gogledd a’r De-orllewin. 

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 2: 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
25	0	23	48

Derbyniwyd gwelliant 2. 

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig fel y’i diwygiwyd: 

Cynnig bod y Senedd: 

1. Yn cydnabod pwysigrwydd cysylltedd trafnidiaeth da i ffyniant economaidd Cymru.  

2. Yn cydnabod yr hyn y mae Llywodraeth Cymru wedi’i gyflawni wrth wella trafnidiaeth: 

a) datblygu system Fetro o safon fyd-eang yn Ne Cymru ynghyd â buddsoddiad Llywodraeth Cymru o dros £1 biliwn i wella’r seilwaith ar gyfer rhwydwaith rheilffyrdd datganoledig llinell graidd y cymoedd; 

b) buddsoddi £800 miliwn mewn trenau newydd gan bron ddyblu’r capasiti a sicrhau twf anferthol yn y gwasanaethau i deithwyr; 

c) dod â’r buddsoddiad mwyaf erioed gan Lywodraeth y DU i reilffyrdd Cymru ers cyhoeddiad Llywodraeth Lafur ddiwethaf y DU yn 2009 i drydaneiddio prif linell De Cymru; 

d) pasio’r Bil Gwasanaethau Bysiau (Cymru) arloesol i gyflwyno masnachfreintiau a rhoi pobl cyn elw wrth ddarparu gwasanaethau bysiau; 

e) denu dwy filiwn o bobl ifanc i deithio ar y bysiau gyda’r tocyn £1 i bobl ifanc; 

f) cynlluniau cyffrous ar gyfer tocyn £2 i oedolion a chynnydd o 10 y cant yn y llwybrau yn y Senedd nesaf; 

g) cynnal prosiect mawr wedi’i flaenoriaethu ar gyfer adnewyddu asedau gan ddechrau gyda chynllun cyfnewid gwerth £180 miliwn ar Afon Dyfrdwy; 

h) dechrau’r gwaith o glirio’r ôl-groniad cynnal a chadw ffyrdd sydd heb ei wneud, ar ôl 14 mlynedd o lymder o dan y Ceidwadwyr, gan wella 627km o arwynebau ffyrdd a llenwi 203,000 o dyllau yn y ffyrdd yn dilyn hwb o £25 miliwn yn y cyllidebau cynnal a chadw ar gyfer y rhwydwaith ffyrdd strategol a £60 miliwn (£120 miliwn dros 2 flynedd) i Fenter Benthyca Llywodraeth Leol i drwsio ffyrdd lleol; 

i) comisiynu adolygiad o gyflwr ffyrdd a thraffig ar y prif ffyrdd strategol, megis yr M4, A55 a’r A494 i asesu’r ymyriadau y dylid eu blaenoriaethu i wella effeithiolrwydd y priffyrdd sy’n gwasanaethu coridorau economaidd strategol; 

j) cydweithio ag awdurdodau lleol i ddatblygu’r gallu i gynllunio trafnidiaeth rhanbarthol, gyda chynlluniau trafnidiaeth rhanbarthol newydd a ddatblygir gan Gydbwyllgorau Corfforedig a thros £100 miliwn ar gyfer eu cyflawni; a 

k) gweithio gyda’r rhanbarthau i sbarduno momentwm tuag at ddatblygu “metros” yn y Gogledd a’r De-orllewin. 

 

 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
25	0	22	47

Derbyniwyd y cynnig fel y’i diwygiwyd. 

NDM9122 Heledd Fychan (Canol De Cymru) 

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi bod cyflwr tai yng Nghymru ymhlith y gwaethaf yn Ewrop.

2. Yn cydnabod effaith sylweddol tai gwael a'r argyfwng tai ehangach ar iechyd y cyhoedd, costau byw, tlodi tanwydd, a'r amgylchedd.

3. Yn credu bod angen ffocws clir, traws-lywodraethol ar gyfer gweddill tymor y Senedd hwn i gael gwared ar rwystrau a chynyddu'r cyflenwad o gartrefi cymdeithasol newydd, mewn ymateb i ddigartrefedd cynyddol, rhestrau aros hir, y defnydd uchel o lety dros dro, a chostau rhentu anfforddiadwy.

4. Yn cydnabod y manteision niferus o wella safonau tai, gan gynnwys costau aelwydydd is, creu swyddi, cefnogaeth i economïau lleol, arbedion i'r GIG, a chynnydd wrth fynd i'r afael â newid hinsawdd.

5. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) gweithredu argymhellion y Tasglu Tai Fforddiadwy ar gyflymder a darparu diweddariad cynhwysfawr;

b) nodi sut y bydd yn addasu ei rhaglenni ôl-osod a'r cynllun Trechu Tlodi Tanwydd wedi i ECO4 ddod i ben, colli sgiliau ôl-osod lleol, a newidiadau i gynllun Warm Homes Llywodraeth y DU; ac

c) amlinellu ei blaenoriaethau ar gyfer dyrannu'r cynnydd disgwyliedig i gyllideb Llywodraeth Cymru o ganlyniad i ymrwymiadau Llywodraeth y DU yn ystod y cyfnod adolygiad gwariant hwn.

Tasglu Tai Fforddiadwy: adroddiad ac argymhellion 
Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn:   
Gwelliant 1 Paul Davies (Preseli Sir Benfro)
Dileu pob un a rhoi yn eu lle:

1. Yn cydnabod bod Cymru yng nghanol argyfwng tai.

2. Yn gresynu bod llywodraethau olynol yng Nghymru wedi methu ag adeiladu digon o gartrefi newydd i ymateb i'r galw.

3. Yn cydnabod y manteision sy'n gysylltiedig â bod yn berchen ar gartref.

4. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i wneud Cymru yn ddemocratiaeth perchnogion cartrefi drwy wneud y canlynol:

a) diddymu treth trafodiadau tir ar bob prif gartref;

b) adfer yr hawl i brynu yng Nghymru, gan ail-fuddsoddi'r hyn a enillir drwy werthiannau mewn tai mwy fforddiadwy;

c) adeiladu mwy o gartrefi oes sy'n hygyrch ac y gellir eu haddasu i bobl o bob oedran a gallu drwy gydol eu bywydau;

d) dod â mwy o gartrefi gwag yn ôl i ddefnydd; ac

e) ymestyn ac ehangu'r cynllun cymorth i brynu i bob prynwr tro cyntaf.
Os derbynnir gwelliant 1, caiff gwelliant 2 ei ddad-ddethol.    

Gwelliant 2 Jane Hutt (Bro Morgannwg)

Dileu pob un a rhoi yn eu lle:

Cynnig bod y Senedd yn:

Croesawu’r diwygiadau deddfwriaethol dewr ac uchelgeisiol a geir yn y Bil Digartrefedd a Dyrannu Tai Cymdeithasol (Cymru) i gefnogi’r nod tymor hir o ddod â digartrefedd i ben.

Cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi mwy na £540 miliwn dros dymor presennol y Senedd i wella effeithlonrwydd ynni cartrefi yng Nghymru, a bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo £98 miliwn arall ar gyfer y rhaglen Ôl-osod er mwyn Optimeiddio i wella cartrefi cymdeithasol yn 2026-27.

Croesawu Cynllun Cartrefi Cynnes Llywodraeth y DU ac yn nodi bwriad Llywodraeth Cymru i weithio mewn partneriaeth i gael y gorau o effeithiau’r ymyriadau a’r buddsoddiad a ddaw o’r cynllun, i wella canlyniadau i bobl Cymru.

Cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi dros £2 filiwn mewn tai cymdeithasol gan ddisgwyl darparu 20,000 o dai carbon isel ychwanegol i’w rhentu yn y sector cymdeithasol erbyn mis Tachwedd.

Cydnabod y niwed i’r piblinellau datblygu tai o ganlyniad i Brexit a mini-gyllideb Liz Truss, a galw ar bob plaid i ymrwymo i raglen adeiladu tai uchelgeisiol ar draws y sectorau cymdeithasol, preifat a chanolradd dros dymor nesa’r Senedd a thu hwnt.

Croesawu ymrwymiad a chyd-berchenogaeth Llywodraeth Cymru a’i phartneriaid sectorol wrth roi argymhellion y Tasglu Tai Fforddiadwy ar waith.

Dechreuodd yr eitem am 17.25 

Gohiriwyd y bleidlais ar y cynnig a’r gwelliannau o dan yr eitem hon tan y Cyfnod Pleidleisio. 

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig heb ei ddiwygio: 

NDM9122 Heledd Fychan (Canol De Cymru) 

Cynnig bod y Senedd:

1. Yn nodi bod cyflwr tai yng Nghymru ymhlith y gwaethaf yn Ewrop.

2. Yn cydnabod effaith sylweddol tai gwael a'r argyfwng tai ehangach ar iechyd y cyhoedd, costau byw, tlodi tanwydd, a'r amgylchedd.

3. Yn credu bod angen ffocws clir, traws-lywodraethol ar gyfer gweddill tymor y Senedd hwn i gael gwared ar rwystrau a chynyddu'r cyflenwad o gartrefi cymdeithasol newydd, mewn ymateb i ddigartrefedd cynyddol, rhestrau aros hir, y defnydd uchel o lety dros dro, a chostau rhentu anfforddiadwy.

4. Yn cydnabod y manteision niferus o wella safonau tai, gan gynnwys costau aelwydydd is, creu swyddi, cefnogaeth i economïau lleol, arbedion i'r GIG, a chynnydd wrth fynd i'r afael â newid hinsawdd.

5. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i:

a) gweithredu argymhellion y Tasglu Tai Fforddiadwy ar gyflymder a darparu diweddariad cynhwysfawr;

b) nodi sut y bydd yn addasu ei rhaglenni ôl-osod a'r cynllun Trechu Tlodi Tanwydd wedi i ECO4 ddod i ben, colli sgiliau ôl-osod lleol, a newidiadau i gynllun Warm Homes Llywodraeth y DU; ac

c) amlinellu ei blaenoriaethau ar gyfer dyrannu'r cynnydd disgwyliedig i gyllideb Llywodraeth Cymru o ganlyniad i ymrwymiadau Llywodraeth y DU yn ystod y cyfnod adolygiad gwariant hwn.

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
11	0	37	48

Gwrthodwyd y cynnig heb ei ddiwygio. 

Cyflwynwyd y gwelliannau a ganlyn: 

Gwelliant 1 Paul Davies (Preseli Sir Benfro)
Dileu pob un a rhoi yn eu lle:

1. Yn cydnabod bod Cymru yng nghanol argyfwng tai.

2. Yn gresynu bod llywodraethau olynol yng Nghymru wedi methu ag adeiladu digon o gartrefi newydd i ymateb i'r galw.

3. Yn cydnabod y manteision sy'n gysylltiedig â bod yn berchen ar gartref.

4. Yn galw ar Lywodraeth Cymru i wneud Cymru yn ddemocratiaeth perchnogion cartrefi drwy wneud y canlynol:

a) diddymu treth trafodiadau tir ar bob prif gartref;

b) adfer yr hawl i brynu yng Nghymru, gan ail-fuddsoddi'r hyn a enillir drwy werthiannau mewn tai mwy fforddiadwy;

c) adeiladu mwy o gartrefi oes sy'n hygyrch ac y gellir eu haddasu i bobl o bob oedran a gallu drwy gydol eu bywydau;

d) dod â mwy o gartrefi gwag yn ôl i ddefnydd; ac

e) ymestyn ac ehangu'r cynllun cymorth i brynu i bob prynwr tro cyntaf.

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 1: 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
13	0	35	48

Gwrthodwyd gwelliant 1. 

Gwelliant 2 Jane Hutt (Bro Morgannwg)

Dileu pob un a rhoi yn eu lle:

Cynnig bod y Senedd yn:

Croesawu’r diwygiadau deddfwriaethol dewr ac uchelgeisiol a geir yn y Bil Digartrefedd a Dyrannu Tai Cymdeithasol (Cymru) i gefnogi’r nod tymor hir o ddod â digartrefedd i ben.

Cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi mwy na £540 miliwn dros dymor presennol y Senedd i wella effeithlonrwydd ynni cartrefi yng Nghymru, a bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo £98 miliwn arall ar gyfer y rhaglen Ôl-osod er mwyn Optimeiddio i wella cartrefi cymdeithasol yn 2026-27.

Croesawu Cynllun Cartrefi Cynnes Llywodraeth y DU ac yn nodi bwriad Llywodraeth Cymru i weithio mewn partneriaeth i gael y gorau o effeithiau’r ymyriadau a’r buddsoddiad a ddaw o’r cynllun, i wella canlyniadau i bobl Cymru.

Cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi dros £2 filiwn mewn tai cymdeithasol gan ddisgwyl darparu 20,000 o dai carbon isel ychwanegol i’w rhentu yn y sector cymdeithasol erbyn mis Tachwedd.

Cydnabod y niwed i’r piblinellau datblygu tai o ganlyniad i Brexit a mini-gyllideb Liz Truss, a galw ar bob plaid i ymrwymo i raglen adeiladu tai uchelgeisiol ar draws y sectorau cymdeithasol, preifat a chanolradd dros dymor nesa’r Senedd a thu hwnt.

Croesawu ymrwymiad a chyd-berchenogaeth Llywodraeth Cymru a’i phartneriaid sectorol wrth roi argymhellion y Tasglu Tai Fforddiadwy ar waith.

Cynhaliwyd pleidlais ar welliant 2: 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
25	0	23	48

Derbyniwyd gwelliant 2. 

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig fel y’i diwygiwyd: 

Cynnig bod y Senedd yn:

Croesawu’r diwygiadau deddfwriaethol dewr ac uchelgeisiol a geir yn y Bil Digartrefedd a Dyrannu Tai Cymdeithasol (Cymru) i gefnogi’r nod tymor hir o ddod â digartrefedd i ben.

Cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi mwy na £540 miliwn dros dymor presennol y Senedd i wella effeithlonrwydd ynni cartrefi yng Nghymru, a bod Llywodraeth Cymru wedi ymrwymo £98 miliwn arall ar gyfer y rhaglen Ôl-osod er mwyn Optimeiddio i wella cartrefi cymdeithasol yn 2026-27.

Croesawu Cynllun Cartrefi Cynnes Llywodraeth y DU ac yn nodi bwriad Llywodraeth Cymru i weithio mewn partneriaeth i gael y gorau o effeithiau’r ymyriadau a’r buddsoddiad a ddaw o’r cynllun, i wella canlyniadau i bobl Cymru.

Cydnabod bod Llywodraeth Cymru wedi buddsoddi dros £2 filiwn mewn tai cymdeithasol gan ddisgwyl darparu 20,000 o dai carbon isel ychwanegol i’w rhentu yn y sector cymdeithasol erbyn mis Tachwedd.

Cydnabod y niwed i’r piblinellau datblygu tai o ganlyniad i Brexit a mini-gyllideb Liz Truss, a galw ar bob plaid i ymrwymo i raglen adeiladu tai uchelgeisiol ar draws y sectorau cymdeithasol, preifat a chanolradd dros dymor nesa’r Senedd a thu hwnt.

Croesawu ymrwymiad a chyd-berchenogaeth Llywodraeth Cymru a’i phartneriaid sectorol wrth roi argymhellion y Tasglu Tai Fforddiadwy ar waith.

 

 

O blaid	Ymatal	Yn erbyn	Cyfanswm
25	0	23	48 [EE1]

Derbyniwyd y cynnig fel y’i diwygiwyd. 

Dechreuodd yr eitem am 18.23 

NDM9120 Mike Hedges (Dwyrain Abertawe) 

Tai cydweithredol - yr angen am fwy

Dechreuodd yr eitem am 18.29 

NDM9120 Mike Hedges (Dwyrain Abertawe)  

Tai cydweithredol - yr angen am fwy