Bil Senedd Cymru (Atebolrwydd Aelodau ac Etholiadau)

Bil gan Lywodraeth Cymru, a gyflwynwyd gan Julie James AS, y Cwnsler Cyffredinol a’r Gweinidog Cyflawni. Mae’r Pwyllgor Busnes wedi trosglwyddo’r Bil i’r Pwyllgor Bil Atebolrwydd Aelodau.

Gwybodaeth am y Bil

Mae’r Bil yn cynnwys darpariaeth ar gyfer y canlynol:

>>>>

>>>Gwella atebolrwydd Aelodau o’r Senedd i’r etholwyr, darparu mecanwaith i alw Aelod etholedig yn ôl, a’i ddiswyddo o’i swydd yn ystod ei dymor ar sail ewyllys a fynegir gan bleidleiswyr yn yr etholaeth berthnasol.

>>>Cryfhau proses safonau'r Senedd fel y'i hystyriwyd gan y Pwyllgor Safonau Ymddygiad, gan gynnwys:

>*>*>*

***Sefydlu Pwyllgor Safonau Ymddygiad gorfodol;

***Cyflwyno elfen o annibyniaeth ac arbenigedd i'r Pwyllgor hwnnw drwy benodi aelodau lleyg; a

***Rhoi mwy o hyblygrwydd i'r Comisiynydd Safonau ystyried yn rhagweithiol bryderon ynghylch ymddygiad Aelodau o'r Senedd.

<*<*<*

>>>Yn gosod dyletswydd ar Weinidogion Cymru i wneud darpariaeth sy'n gwahardd gwneud datganiadau ffeithiol ffug neu eu cyhoeddi. Mae hyn mewn ymateb i argymhellion adroddiad y Pwyllgor Safonau Ymddygiad ar ddichell fwriadol.

<<<

Mae rhagor o fanylion am y Bil i’w gweld yn y Memorandwm Esboniadol cysylltiedig.

Ymchwil y Senedd, Erthygl - Bil newydd yn ceisio cryfhau atebolrwydd Aelodau a mynd i'r afael â chamwybodaeth mewn etholiadau.

Cyfnod Presennol

BillStage2

Mae’r Bil yng Nghyfnod 2 ar hyn o bryd. Mae esboniad o gyfnodau amrywiol Biliau’r Senedd ar gael yn y Canllaw i Gyfnodau Biliau a Deddfau Cyhoeddus.

Cofnod o daith y Bil drwy Senedd Cymru

Mae’r tabl a ganlyn yn nodi’r dyddiadau ar gyfer pob cyfnod o daith y Bil drwy’r Senedd.

¬¬¬Cyfnod 2 (Presennol)

Dechreuodd Cyfnod 2 ar 14 Ionawr 2026. Caiff manylion y gwelliannau a gyflwynwyd eu cyhoeddi yma.

Yn ddarostyngedig i benderfyniad ariannol yn cael ei gytuno erbyn 11 Chwefror 2026, bydd trafodion Cyfnod 2 yn cael eu cynnal yn y Pwyllgor ar 12 Chwefror 2026 (ac ar 13 Chwefror os bydd angen). Y dyddiad cau ar gyfer cyflwyno gwelliannau yw pum diwrnod gwaith cyn dyddiad y cyfarfod lle maent i fod i gael eu trafod.

Ar 20 Ionawr 2026, cytunodd Pwyllgor y Bil Atebolrwydd Aelodau, o dan Reol Sefydlog 26C.27, ar y drefn a ganlyn ar gyfer trafodion Cyfnod 2: adran 2 i adran 21, Atodlen 1 ac Atodlen 2, adran 22 i adran 25, adran 1, a’r teitl hir.

zzz

¬¬¬Penderfyniad Ariannol

Yn unol â Rheol Sefydlog 26.68, mae’r Llywydd wedi nodi bod angen penderfyniad ariannol ar gyfer y Bil. Mae rhagor o wybodaeth am benderfyniadau ariannol ar gael yn adran 3 o’r Canllaw i'r cyfnodau craffu ar gyfer Biliau Cyhoeddus.

Roedd dadl wedi’i hamserlennu i’w chynnal yn y Cyfarfod Llawn ar gynnig i gymeradwyo penderfyniad ariannol mewn perthynas â’r Bil, a hynny ar 13 Ionawr 2026. Cyflwynwyd y cynnig ond ni chafodd ei gynnig gan y Cwnsler Cyffredinol yn ystod trafodion y Cyfarfod Llawn. Gellir cyflwyno gwelliannau i’r Bil (o 14 Ionawr 2026 ymlaen). Fodd bynnag, hyd nes y bydd cytundeb ar benderfyniad ariannol, nid oes modd cynnal trafodion ar y Bil yng Nghyfnod 2. Caiff manylion pellach eu cyhoeddi pan fyddant ar gael.

zzz

¬¬¬Cyfnod 1

Cynhaliwyd dadl yn y Cyfarfod Llawn ar gynnig i gymeradwyo egwyddorion cyffredinol y Bil ar 13 Ionawr 2026. Derbyniwyd y cynnig i gytuno ar egwyddorion cyffredinol y Bil.

Trafododd y Pwyllgor Bil Atebolrwydd Aelodau ei ddull ar gyfer craffu yng Nghyfnod 1 ar 21 Hydref 2025.

Ystyriodd y Pwyllgor Bil Atebolrwydd Aelodau y Bil ar y dyddiadau a ganlyn:

Dyddiad ac Agenda	Diben y cyfarfod	Trawsgrifiad	Senedd.TV
16 Rhagfyr 2025	Trafod yr adroddiad drafft (Preifat)	Preifat	Preifat
9 Rhagfyr 2025	Trafod yr adroddiad drafft (Preifat)	Preifat	Preifat
3 Rhagfyr 2025	Trafod y materion allweddol (Preifat)	Preifat	Preifat
2 Rhagfyr 2025	Sesiwn dystiolaeth gyda’r Cwnsler Cyffredinol a’r Gweinidog Cyflawni (Cyhoeddus)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod
27 Tachwedd 2025	Sesiynau tystiolaeth lafar: Alberto Costa AS, Cadeirydd Pwyllgor Safonau Tŷ'r Cyffredin a Dr David Stirling, Aelod Lleyg o Bwyllgor Safonau Tŷ'r Cyffredin (Cyhoeddus) Sesiynau tystiolaeth lafar: Alexander Greenwood, Cymdeithas y Bar Troseddol a Jonathan Elystan Rees KC, Cymdeithas y Bar Troseddol (Cyhoeddus)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod
25 Tachwedd 2025	Sesiwn dystiolaeth gyda'r Comisiynydd Seneddol dros Safonau, Tŷ'r Cyffredin a Chomisiynydd Safonau’r Ynysoedd Cyfan (Cyhoeddus)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod
18 Tachwedd 2025	Sesiwn dystiolaeth gyda’r Comisiwn Etholiadol, y Bwrdd Rheoli Etholiadol a Chymdeithas y Gweinyddwyr Etholiadol (Cyhoeddus)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod
11 Tachwedd 2025	Sesiwn dystiolaeth gyda Chadeirydd y Pwyllgor Safonau Ymddygiad (Cyhoeddus) Sesiwn dystiolaeth gyda’r Comisiynydd Safonau (Cyhoeddus)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod
4 Tachwedd 2025	Cadarnhad ar y dull ar gyfer craffu yng Nghyfnod 1 (Cyhoeddus) Cynllunio gwaith ar gyfer y dyfodol (Preifat)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod
21 Hydref 2025	Cylch gorchwyl y Pwyllgor (Cyhoeddus) Ystyried y ffordd o fynd ati I wneud gwaith craffu Cyfnod 1 (Preifat) Sesiwn friffio dechnegol (Preifat)	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod

Gosododd Pwyllgor y Bil Atebolrwydd Aelodau ei adroddiad ar 23 Rhagfyr 2025 (PDF 3MB). Ymatebodd Llywodraeth Cymru i’r adroddiad ar 9 Ionawr 2026 (PDF 260KB).

Ystyriodd y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad y Bil ar y dyddiadau a ganlyn:

Dyddiad ac Agenda	Diben y cyfarfod	Trawsgrifiad	Senedd.TV
17 Tachwedd 2025	Sesiwn dystiolaeth gyda’r Cwnsler Cyffredinol a’r Gweinidog Cyflawni	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod

Gosododd y Pwyllgor Deddfwriaeth, Cyfiawnder a’r Cyfansoddiad ei adroddiad ar 23 Rhagfyr 2025 (PDF 2.4MB). Ymatebodd (PDF 244KB) Llywodraeth Cymru i’r adroddiad ar 9 Ionawr 2026.

Ystyriodd y Pwyllgor Cyllid y Bil ar y dyddiadau a ganlyn:

Dyddiad ac Agenda	Diben y cyfarfod	Trawsgrifiad	Senedd.TV
20 Tachwedd 2025	Sesiwn dystiolaeth gyda’r Cwnsler Cyffredinol a’r Gweinidog Cyflawni	Trawsgrifiad	Gweld y cyfarfod

Gosododd y Pwyllgor Cyllid ei adroddiad ar 19 Rhagfyr 2025 (PDF 398KB). Ymatebodd Llywodraeth Cymru i’r adroddiad ar 9 Ionawr 2025 (PDF 216KB). Ymatebodd Comisiwn y Senedd i adroddiad y Pwyllgor ar 21 Ionawr 2026 (PDF 157KB).

zzz

¬¬¬Cyflwyno’r Bil (3 Tachwedd 2025)

>>>>

>>>Bil Senedd Cymru (Atebolrwydd Aelodau ac Etholiadau), fel y’i cyflwynwyd (PDF 336KB)

>>>Memorandwm Esboniadol (PDF 1.9MB)

>>>Datganiad y Llywydd: 3 Tachwedd 2025 (PDF 177KB)

>>>Adroddiad y Pwyllgor Busnes ar yr amserlen ar gyfer ystyried y Bil – 3 Tachwedd 2025 (PDF 74KB)

>>>Datganiad o Fwriad Polisi – 3 Tachwedd 2025 (PDF 255KB)

<<<

zzz

Gwybodaeth gyswllt:

Clerc: Sarah Sargent