Cyfarfodydd

Nododd y Comisiynwyr lythyr gan y Pwyllgor Cyllid yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf am drafodaethau gydag Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a'r Gymraeg ar adolygiad o weithdrefnau cyllideb atodol a phrotocol proses y gyllideb.

Cafodd y Comisiynwyr y wybodaeth ddiweddaraf am sefyllfa ariannol 2025-26. Argymhellwyd Cyllideb Atodol sy'n lleihau'r gyllideb gyffredinol £1.042 miliwn a'r gofyniad arian parod net £0.542 miliwn, yn ogystal ag ailddyrannu £4.182 miliwn o wariant o refeniw i gyfalaf.

Cytunodd y Comisiynwyr i gyflwyno Cyllideb Atodol i'w chynnwys yng nghynnig cyllidebol Llywodraeth Cymru ym mis Chwefror 2026. Fe wnaethant nodi a chymeradwyo'r Memorandwm Esboniadol, a

-      bod yr ail Gyllideb Atodol yn lleihau'r gyllideb a glustnodwyd ar gyfer Penderfyniad y Bwrdd Taliadau £0.460 miliwn, yn ychwanegol at y gostyngiad yn y cyllid Yswiriant Gwladol;

-      bod yr ail Gyllideb Atodol yn lleihau’r gyllideb Gwariant a Reolir yn Flynyddol ar gyfer prisio cynllun Pensiwn yr Aelodau £0.500 miliwn, o £1.000 miliwn i £0.500 miliwn; a

-      bod £4.182 miliwn o gyllideb 'refeniw' yn cael ei ailddosbarthu fel 'cyfalaf' i adlewyrchu disgwyliadau gwariant yn fwy cywir (gan nodi bod gwaith y Senedd yn amodol ar gymeradwyaeth ar wahân).

Cadarnhaodd y Comisiynwyr eu bod yn fodlon ar yr addasiad cyfalaf / refeniw i adlewyrchu canlyniad y drafodaeth ar yr ad-daliad ardrethi (tybiodd y byddai £644k yn cael ei gadw i gyflymu gwaith yn y Senedd); a nododd y llythyr drafft at Gadeirydd y Pwyllgor Cyllid. Fe wnaethant ddirprwyo'r cytundeb terfynol ar lythyr esboniadol ychwanegol ac addasiadau i Femorandwm Esboniadol y gyllideb i'r Llywydd, i adlewyrchu'r penderfyniad ynghylch yr ad-daliad.

Byddai’r Gyllideb Atodol ddrafft a’r llythyr yn cael eu darparu i’r Pwyllgor Cyllid ac wedi hynny byddai’r Memorandwm Esboniadol yn cael ei osod, a chaiff ffigurau diwygiedig y gyllideb eu cynnwys yng nghyllideb atodol Llywodraeth Cymru ym mis Chwefror 2025.

Hysbyswyd y Comisiynwyr fod y Comisiwn wedi cael gwybod yn ddiweddar y bu apêl a gynhaliwyd gan Avison Young i gywiro gwerth ardrethol ystad Bae Caerdydd, wedi'i ôl-ddyddio i 2017, yn llwyddiannus a bod ad-daliad o £3.6m yn ddyledus.

Fe wnaethant drafod yr opsiynau a’r cyngor mewn perthynas a’r ad-daliad, gan gytuno i gefnogi cadw £644k o gyfanswm yr ad-daliad sy'n ddyledus (£3.603 miliwn) i gwblhau gwaith penodol sy’n flaenoriaeth yn adeilad y Senedd cyn diwedd y flwyddyn ariannol.

Cytunodd y Comisiynwyr ar lythyr at y Pwyllgor Cyllid yn rhoi rhagor o wybodaeth mewn perthynas ag argymhellion y Pwyllgor a wnaed yn ei Adroddiad ar Waith Craffu ar Gyllideb Ddrafft 2025-26. Rhagwelir y bydd y Pwyllgor yn cyhoeddi’r llythyr hwn.

Cyflwynwyd y Memorandwm Esboniadol i’r Cais Cyllideb Atodol 2025-26 i’r Comisiynwyr. Mae’n gofyn am gynnydd yn y gyllideb fel canlyniad uniongyrchol i'r newid i gyfradd cyfraniadau Yswiriant Gwladol Cyflogwyr o 13.8% i 15%.

Nododd y Comisiwn fod y Cyrff eraill a Ariennir yn Uniongyrchol hefyd yn gwneud ceisiadau am gost lawn y newid.

Trafododd a chymeradwyodd y Comisiynwyr y cais a ganlyn:

·         i gynyddu cyfanswm y gyllideb o £0.773 miliwn i £84.618 miliwn; ac

·         i gynyddu’r gofyniad arian parod i’w ddyroddi gan Gronfa Gyfunol Cymru gan £0.773 miliwn i £80.348 miliwn.

a nodwyd:

·         bod y cynnydd yng nghyfanswm y gyllideb wedi’i rannu ar draws y llinellau cyllidebol unigol y mae’r Comisiwn yn gyfrifol amdanynt. Gan mai newidiadau yng nghostau staff yw’r newidiadau, maent yn effeithio ar yr holl linellau cyllidebol sy’n cynnwys costau staff.

Caiff y Memorandwm Esboniadol ei gyhoeddi fel rhan o broses y Gyllideb Atodol.

Nododd y Comisiynwyr y Strategaeth Ymgysylltu ar gyfer Cyllideb Flynyddol y Comisiwn, i sicrhau y ceir ymgysylltiad a llais yr Aelodau yn y broses o ddatblygu’r Gyllideb.

Cyhoeddodd y Pwyllgor Cyllid ei Adroddiad Craffu ar y Gyllideb Ddrafft 2025-26 ym mis Hydref 2024, gan wneud 17 o argymhellion i'r Comisiwn, ac mae’r Comisiwn wedi darparu ymateb cychwynnol i’r rhain.

Bydd diweddariad pellach yn cael ei ddarparu i ymdrin â nifer o argymhellion y Pwyllgor.

Cytunodd y Comisiynwyr ar y llythyr drafft a'r atodiadau.

Bydd y llythyr a’r atodiadau’n cael eu darparu i’r Pwyllgor Cyllid a fydd yn eu cyhoeddi fel rhan o bapurau cyfarfod y Pwyllgor, ar wahân i’r Cynllun Cyfathrebu ac Ymgysylltu (Atodiad 3), a fydd yn parhau i fod yn gyfyngedig.

NDM8729 Hefin David (Caerffili)

Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 20.16:

Yn cytuno ar gyllideb Comisiwn y Senedd ar gyfer 2025-26, fel y’i nodir yn Nhabl 1 o Gyllideb Comisiwn y Senedd ar gyfer 2025-26, a osodwyd gerbron y Senedd ar 13 Tachwedd 2024, a’i bod yn cael ei hymgorffori yng Nghynnig y Gyllideb Flynyddol o dan Reol Sefydlog 20.26(ii).

Dogfennau ategol

Adroddiad gan y Pwyllgor Cyllid – Craffu ar Gyllideb Ddrafft Comisiwn y Senedd 2025-26

Dechreuodd yr eitem am 16.09

Gohiriwyd y bleidlais ar y cynnig o dan yr eitem hon tan y Cyfnod Pleidleisio.

NDM8729 Hefin David (Caerffili)

Cynnig bod y Senedd, yn unol â Rheol Sefydlog 20.16:

Yn cytuno ar gyllideb Comisiwn y Senedd ar gyfer 2025-26, fel y’i nodir yn Nhabl 1 o Gyllideb Comisiwn y Senedd ar gyfer 2025-26, a osodwyd gerbron y Senedd ar 13 Tachwedd 2024, a’i bod yn cael ei hymgorffori yng Nghynnig y Gyllideb Flynyddol o dan Reol Sefydlog 20.26(ii).

Cynhaliwyd pleidlais ar y cynnig:

Derbyniwyd y cynnig.

Rhoddodd y Comisiynydd sydd â phortffolio’r gyllideb a llywodraethiant ddiweddariad ar gynnydd Cyllideb 2025-26 Comisiwn y Senedd yn dilyn gwaith craffu gan y Pwyllgor Cyllid ar 3 Hydref.

Cynigiodd y Comisiynydd ymatebion i bob un o argymhellion y Pwyllgor, a gyhoeddwyd ar 22 Hydref. Cytunodd y Comisiynwyr ar gynnwys eu hymateb i'r adroddiad.

Cymeradwyodd y Comisiynwyr hefyd Gyllideb Derfynol Comisiwn y Senedd ar gyfer 2025-26, heb y cyllid ychwanegol o £0.456m y gofynnwyd amdano drwy Gyllideb Atodol Gyntaf Llywodraeth Cymru ar gyfer 2024-25, a gytunwyd gan y Senedd yn ystod y Cyfarfod Llawn ar 22 Hydref.

Cytunodd y Comisiynwyr y byddai gwaith meincnodi pellach, manylach o ran strwythurau gyda chyrff cymheiriaid yn cael eu cynnal maes o law, ar adeg pan na fyddai'n dargyfeirio adnoddau oddi wrth waith Diwygio'r Senedd neu baratoadau etholiadol a phan fyddai 'cyflwr sefydlog' ar y sefydliad staffio wedi'i chyflawni mewn perthynas â chefnogi Senedd fwy.

Tynnodd un Comisiynydd sylw at safbwynt barhaus eu grŵp o wrthwynebu Diwygio'r Senedd a'r costau cysylltiedig.

Byddai dogfen y Gyllideb Derfynol ar gyfer 2025-26 yn cael ei gosod ar 13 Tachwedd 2024 gyda’r Cynnig Cyllidebol i gael ei drafod yn y Cyfarfod Llawn ar 20 Tachwedd 2024.

Ar lafar

Nododd y Comisiynwyr y wybodaeth ddiweddaraf am sefyllfa gyfredol y trafodaethau cyflog sy’n mynd rhagddynt, a’r cyd-destun o ran cyllideb y Comisiwn, yn dilyn y llythyr a anfonwyd at Ochr yr Undebau Llafur ar 9 Medi a’r ymateb a gafwyd ar 18 Medi. Roeddent yn rhagweld symud ymlaen o ran y dyfarniad cyflog.

Trafododd y Comisiynwyr y gwaith diweddaraf ar y Gyllideb ddrafft ar gyfer 2025-26, a oedd yn cynnwys newidiadau ers y cyfarfod blaenorol.

Trafodwyd y ffaith y byddai’r Gyllideb ddrafft yn cwmpasu’r flwyddyn gyntaf o gynnydd sylweddol a pharhaol i gyllideb y Comisiwn o ganlyniad i Ddiwygio’r Senedd, wrth i’r sefydliad gynyddu nifer y staff a chwblhau addasiadau strwythurol i’r ystad i greu lle ar gyfer mwy o Aelodau a staff cymorth yn barod ar gyfer 2026-27. Trafodwyd natur hanesyddol y newid.

Er eu bod wedi’u neilltuo ar hyn o bryd, byddai costau Diwygio’r Senedd yn symud i ‘fusnes fel arfer’, fel y nodwyd yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol ar gyfer y dyfodol pan gafodd ei gyhoeddi yn 2023.

Cymeradwyodd y Comisiynwyr y Gyllideb Ddrafft ar gyfer 2025-26 i’w gosod a’r llythyr at y Pwyllgor Cyllid. Nodwyd datganiad o egwyddorion y Pwyllgor Cyllid hefyd, a drafodwyd yn y llythyr a anfonwyd at y Pwyllgor, a’r llythyr oddi wrth y Gweinidog Cyllid a Llywodraeth Leol at Gadeirydd y Pwyllgor Cyllid.

Wrth gytuno ar y Gyllideb Ddrafft, nododd y Comisiynwyr yn dilyn dwy flynedd o ostyngiadau ac arbedion o ran y gyllideb o ganlyniad i daliadau costau byw, a chan nodi’r adborth a gafwyd gan Aelodau ynghylch rhoi’r gorau dros dro i deithio rhyngwladol, cymorth hyfforddi a phryder am lesiant staff, nid oedd modd nodi arbedion pellach heb wneud toriadau parhaol i’r gwasanaethau a ddarperir i Aelodau, oherwydd lefel y gwaith o gyflwyno rhaglenni a chyflawni newidiadau erbyn 2025-26.

Mae egwyddorion y Fframwaith Adnoddau Tymor Canolig yn golygu bod gan y Comisiwn brosesau ar waith sy'n sicrhau y byddai'r sefydliad yn ystyried arbedion a ffyrdd o wella effeithlonrwydd yn barhaus wrth iddo wneud penderfyniadau gweithredol.

Cymeradwyodd y Comisiynwyr y cynnydd o 20.96% yn y gyllideb weithredol rhwng 2024-25 a 2025-26 (11.08% ac eithrio rhaglen Ddiwygio’r Senedd, y rhaglen Ffyrdd o Weithio, a chyllidebau nad ydynt yn arian parod), a’r cynnydd o 16.77% yn y gyllideb gyffredinol rhwng 2024-25 a 2025-26. Gan ystyried y costau ychwanegol hysbys yn yr Asesiad Effaith Rheoleiddiol, a ddisgwylir yn 2025-26, y cynnydd cyffredinol i’r gyllideb yw 11.56% (addasiad 10.80% i’r Asesiad Effaith Rheoleiddiol ar gyfer dyfarniadau cyflog a chwyddiant).

Bu’r Comisiynwyr hefyd yn trafod y broses o ymgysylltu â’r Aelodau, ac roeddent am ehangu ar hynny yn y blynyddoedd i ddod wrth i’r Comisiwn bennu cyllidebau i ddarparu’r eiddo, y staff a’r gwasanaethau sydd eu hangen at ddibenion y Senedd. Nodwyd y gellid ymgysylltu’n fwy â’r Aelodau fel rhan o’r broses flynyddol, dan gyfarwyddyd y Comisiwn, ar ôl diweddaru’r Fframwaith Adnoddau Tymor Canolig bob gwanwyn.

Nododd y Comisiynwyr y cynnydd a wnaed o ran y trafodaethau ffurfiol rhwng Ochr Rheoli'r Comisiwn (CMS) ac Ochr Undebau Llafur y Comisiwn (TUS) ynghylch y fframwaith cyflogau ar gyfer staff y Comisiwn o fis Ebrill 2025 ymlaen.

Ymatebodd TUS i’r cynnig cyflog ffurfiol ar 26 Mehefin yn gofyn i’r Comisiwn gynyddu ei gynnig.

Trafododd y Comisiynwyr opsiynau ar gyfer sicrhau y byddai’r adnoddau angenrheidiol ar gyfer yr opsiwn a ffafrir yn cael eu cynnwys yn y gyllideb ddrafft derfynol ar gyfer 2025/26, y bydd yn rhaid i’r Comisiwn gytuno arni ym mis Medi 2024. Byddai’r gyllideb angenrheidiol ar gyfer cytundeb cyflog cytunedig yn rhan o gyllideb flynyddol y Comisiwn, a byddai’n destun gwaith craffu gan y Pwyllgor Cyllid.

Trafodwyd yr opsiynau pellach a gyflwynwyd a chytunwyd ar yr opsiwn 3 a argymhellir - 3.5% yn y flwyddyn gyntaf, 3.25% yn yr ail flwyddyn a 3% yn y drydedd flwyddyn. Mae hyn yn ymateb i gais TUS i gynyddu cynnig y Comisiwn, ond mae’n ddarbodus o safbwynt cyllidebu. Mae'r graddfeydd yn cydnabod ac yn adlewyrchu'r gostyngiad a ragwelir mewn chwyddiant, gan ddarparu setliad cyflog a sicrwydd i'r Comisiwn am dair blynedd.

Trafododd y Comisiynwyr amlinelliad lefel uchel i’r Comisiynwyr o gyllideb ddrafft gynnar 2025-26, yn seiliedig ar y tybiaethau cynllunio cyllideb y cytunodd y Comisiwn arnynt yn y cyfarfod ar 29 Ebrill.

Roedd yr amlinelliad yn cynnwys arwydd cynnar o ofynion cyllidebol, ac roedd yn nodi materion sy'n dod i'r amlwg ynghyd ag arwydd clir o waith pellach sydd ei angen.

Mae materion allweddol sy'n dod i'r amlwg yn cynnwys lefel bosibl y twf ar draws y gyllideb, gan gynnwys ‘busnes fel arfer’; y bwlch yng nghyllid y prosiect a'r rhestr sy'n dod i'r amlwg o waith adnewyddu cynnal a chadw cylch bywyd sydd ei angen ar gyfer 2025-26 sy'n dal i gael ei ystyried ynghyd ag amseriad y gyllideb atodol.

Roedd y wybodaeth a ddarparwyd yn adlewyrchu’r ansicrwydd a grëwyd gan yr oedi i Gynnig Cyllideb Atodol Gyntaf Llywodraeth Cymru ar gyfer 2024-25, sy’n golygu ei bod yn debygol na fyddai canlyniad y broses yn hysbys ar yr adeg pan fyddai’n ofynnol i’r Comisiwn osod ei gyllideb ddrafft. Rhagwelwyd mai canlyniadau hyn yw’r posibilrwydd y byddai angen i'r Comisiwn ystyried cyflwyno cyllideb a fyddai’n ystyriol o’r ansicrwydd hwn, a’r tebygrwydd na fyddai'n gallu cwblhau trafodaethau cyflog tan ddiwedd yr hydref.

Nododd y Comisiynwyr y diweddariad ar baratoi cyllideb 2025-26 a chytunwyd eu bod yn fodlon i fanylion y gyllideb gael eu datblygu fel y’u hamlinellwyd dros yr haf.

Bydd y gyllideb ddrafft y cytunwyd arni yn cael ei gosod yn unol â gofynion y Rheolau Sefydlog.

Rhoddwyd amlinelliad i’r Comisiynwyr o nifer o faterion i’w trafod a fyddai’n helpu i lywio’r gwaith o ddatblygu cyllideb 2025-26 i adlewyrchu blaenoriaethau’r Comisiwn ar gyfer blwyddyn olaf y Chweched Senedd.

Trafododd y Comisiynwyr yr eitemau sy'n debygol o effeithio ar ei gyllid yn ystod 2024-25 cyn ystyried y dull gweithredu y mae'n dymuno ei ddilyn i ymdrin â'r effaith hon, yn benodol yng nghyllideb ddrafft 2025-26. 

Cytunodd y Comisiynwyr y dylai cynigion y gyllideb gael eu datblygu ymhellach a’u cyflwyno yng nghyllideb ddrafft 2025-26 fel y’i cynigir, yn enwedig, mewn perthynas â’r materion a ganlyn:

•         cyllidebau ar gyfer y gwaith ar ddiwygio’r Senedd yn cael eu hadolygu i adlewyrchu’r sefyllfa ddiweddaraf;

•         rhagamcanion cyllidebol manwl ar gyfer y rhaglen Ffyrdd o Weithio;

•         effeithiau Strategaeth Cyflogau'r Comisiwn ar y gyllideb;

•         ystyriaethau eraill nad ydynt yn gysylltiedig â chyflogau, gan gynnwys costau prosiect a diffyg parhaus cyllideb wrth gefn;

•         cyflawni gofynion statudol a chynllun corfforaethol y Comisiwn, gan gydnabod bod angen ystyried yr uchelgeisiau hynny yng nghyd-destun cyllidebol ehangach y sector cyhoeddus; ac

•         effaith adolygiadau’r Bwrdd Taliadau Annibynnol ar ffurf y paratoadau ar gyfer darparu gwasanaethau yn ystod y Seithfed Senedd.

Cadarnhaodd y Comisiynwyr eu bod yn fodlon â'r dull gweithredu ar gyfer cam nesaf y gwaith o lunio'r gyllideb.

Nododd y Comisiynwyr hefyd y byddai unrhyw effaith gyllidebol o ran amcangyfrif costau ynni yn y dyfodol yn cael eu nodi yng Nghyllideb Ddrafft 2025-26. Bydd y gyllideb ddrafft hon hefyd yn nodi effaith adolygu cyllidebau ar gyfer ystadau, TGCh a chronfeydd prosiect, yn ogystal â’r adolygiad blynyddol o gostau’r Penderfyniad.