Ystyried Adroddiad Modiwl 1 Ymchwiliad Covid-19 y DU

Gwaith craffu gan y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus ar ymateb Llywodraeth Cymru i Fodiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU

 

Mae'r Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus wrthi’n trafod Modiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU, a oedd yn canolbwyntio ar wydnwch pedair gwlad y Deyrnas Unedig a’u paratoadau ar gyfer argyfyngau posibl. Bydd ein gwaith yn archwilio i ba raddau y mae Llywodraeth Cymru wedi ymateb i ganfyddiadau ac argymhellion Modiwl 1, digonolrwydd y newidiadau a wnaed i'w dull o gynllunio ar gyfer argyfyngau sifil, a'i pharatoadau ar gyfer argyfyngau yn y dyfodol.

 

Cynhaliodd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus sesiynau tystiolaeth lafar gyda rhanddeiliaid allweddol yn ei gyfarfodydd ar 12 Tachwedd 2025, 27 Tachwedd 2025 a 10 Rhagfyr 2025.

 

Cwblhawyd y Pwyllgor y broses o gasglu tystiolaeth drwy glywed gan y Gwir Anrhydeddus Eluned Morgan AS, Prif Weinidog Cymru yn ei gyfarfod 15 Ionawr 2026.

 

Bydd y Pwyllgor yn cyflwyno adroddiad cyn i’r Senedd bresennol gael ei diddymu ar 8 Ebrill 2026.

Cefndir

Ar 6 Mehefin 2025, ysgrifennodd y Pwyllgor Busnes at y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus i ofyn a oedd gan y Pwyllgor gapasiti i arwain y gwaith craffu ar y bylchau a nodwyd gan Bwyllgor Diben Arbennig Ymchwiliad COVID-19 Cymru (y Pwyllgor Dibenion Arbennig) mewn perthynas â Modiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU.

 

Gofynnodd y Pwyllgor Busnes hefyd a oedd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus yn rhagweld y byddai ganddo'r capasiti i arwain y gwaith craffu ar adroddiad Modiwl 2 Ymchwiliad Covid-19 y DU, gan gynnwys is-adran 2B fel y mae'n ymwneud â Chymru.

 

Cytunodd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus i ymgymryd â'r gwaith hwn ar y sail y byddai ei gapasiti i wneud hynny yn gyfyngedig, o ystyried ei raglen waith lawn a'r amser sy'n weddill o dymor y Senedd hon.

 

Pwyllgor Diben Arbennig Ymchwiliad COVID-19 Cymru

 

Cafodd Pwyllgor Diben Arbennig Ymchwiliad COVID-19 Cymru ei sefydlu ar 16 Mai 2023. Roedd cylch gorchwyl y Pwyllgor fel a ganlyn:

 

• Trafod yr adroddiadau ar bob cam unigol o Ymchwiliad COVID-19 y DU, ac yng nghyd-destun cylch gorchwyl ac amserlen Ymchwiliad COVID-19 y DU, cynnig i’r Senedd, drwy gynnig, unrhyw fylchau a nodwyd ym mharodrwydd ac ymateb Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus eraill Cymru yn ystod y pandemig COVID-19 y dylid eu harchwilio ymhellach;

 

• yn amodol ar gymeradwyaeth y Senedd, cynnal adolygiad o’r meysydd hynny a nodwyd ar gyfer archwilio pellach; a

 

• chyhoeddi adroddiadau a gwneud argymhellion yn unol â hynny.

 

 

Ar 18 Gorffennaf 2024, cafodd adroddiad Modiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU, Cadernid a pharodrwydd y Deyrnas Unedig, ei gyhoeddi. Mae'r adroddiad yn gwneud 10 argymhelliad i Lywodraeth y DU a'r gweinyddiaethau datganoledig.

 

Ar 14 Hydref 2024, cytunodd y Pwyllgor Diben Arbennig ar ddull ar gyfer ei waith craffu i nodi unrhyw fylchau, fel y nodir yn ei gylch gwaith, yn adroddiad Modiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU. Fel rhan o’r gwaith o gasglu tystiolaeth, gwnaeth y Pwyllgor:

 

• gomisiynu adroddiad dadansoddi bylchau gan academyddion sydd ag arbenigedd mewn argyfyngau sifil ym Mhrifysgol Nottingham Trent;

 

• cyhoeddi ymgynghoriad cyhoeddus; a

 

• chynnal digwyddiad i ymgysylltu â rhanddeiliaid ar 2 Rhagfyr 2024. Cafodd dogfen grynodeb o'r drafodaeth ei chyhoeddi yn dilyn y digwyddiad.

 

Ar 26 Mawrth 2025, cyhoeddodd y Pwyllgor ei adroddiad ar y bylchau a nodwyd ym mharodrwydd ac ymateb Llywodraeth Cymru a chyrff cyhoeddus eraill yng Nghymru yn ystod y pandemig COVID-19 y dylid edrych arnynt ymhellach: Modiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU.

 

Cynhaliwyd dadl ar adroddiad y Pwyllgor yn y Cyfarfod Llawn ddydd Mercher 16 Gorffennaf 2025. Nododd y Senedd y bylchau a amlygwyd gan y Pwyllgor Diben Arbennig a chytunodd drwy gynnig i:

 

a.               adolygu’r model gwytnwch a pharodrwydd mwyaf effeithiol i Gymru;

b.              dysgu’n effeithiol gan Fforymau Lleol Cymru Gydnerth a’r rhai sydd â diddordeb arbennig mewn grym gwneud penderfyniadau mewn perthynas ag argyfyngau sifil posibl yng Nghymru ar sut y gellir egluro rolau a chyfrifoldebau yn well a gwella atebolrwydd;

c.               adolygu'r ffyrdd y cafwyd mynediad at ddata a sut y rhannwyd data yng Nghymru yn fertigol ac yn llorweddol yn ystod argyfyngau;

d.              ystyried effeithiolrwydd eglurder, amseroldeb, cydgysylltiad, ac integreiddio cyfleu polisi a chanllawiau sy’n ymwneud â’r negeseuon cyhoeddus am y pandemig a sut y gellir gwella hyn yn y dyfodol;

e.               adolygu'r angen i egluro'n well y rhyngweithio rhwng argyfyngau sifil posibl sy’n croesi ffiniau a lle mae cyfrifoldebau’n cael eu rhannu, yn aneglur neu'n gymhleth;

f.                 adolygu sut y gellir rhannu arferion a phrosesau gwytnwch blaenllaw ar draws sefydliadau perthnasol yng Nghymru;

g.               adolygu sut y gellid ymgorffori’n well anghydraddoldebau cymdeithasol yng nghyd-destun Cymru yn y prosesau a'r strwythurau parodrwydd a gwytnwch;

h.               adolygu manteision dull gweithredu sy’n benodol i Gymru sy’n ymgorffori’r hyn a ddysgwyd gan gymunedau ac arbenigwyr gwytnwch, er mwyn cryfhau systemau a strwythurau gwytnwch Cymru; ac

i.                 ystyried y ffordd fwyaf effeithiol i Gymru fynd ati i weithredu argymhellion adroddiad Modiwl 1 Ymchwiliad COVID-19 y DU, gan gynnwys:

i.                 a oes adnoddau digonol i weithredu argymhellion megis ymarferion ymateb i argyfwng a phandemig; a

ii.               sut y caiff y broses o weithredu’r argymhellion ei monitro’n effeithiol yng Nghymru.

Ar ôl i’r Pwyllgor Diben Arbennig gael ei ddiddymu ar 8 Hydref 2025, cytunodd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus a Gweinyddiaeth Gyhoeddus y byddem yn bwrw ymlaen â gwaith y Pwyllgor Diben Arbennig ar Fodiwl 1. Mae'r bylchau a nodwyd gan y Pwyllgor Diben Arbennig a amlinellwyd uchod wedi helpu i lywio cwmpas y gwaith hwn.